<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-stylesheet type="text/xsl" href="static/style.xsl"?><OAI-PMH xmlns="http://www.openarchives.org/OAI/2.0/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.openarchives.org/OAI/2.0/ http://www.openarchives.org/OAI/2.0/OAI-PMH.xsd"><responseDate>2026-09-14T05:56:59Z</responseDate><request verb="GetRecord" identifier="oai:gredos.usal.es:10366/155706" metadataPrefix="mets">https://gredos.usal.es/oai/request</request><GetRecord><record><header><identifier>oai:gredos.usal.es:10366/155706</identifier><datestamp>2024-02-13T01:01:40Z</datestamp><setSpec>com_10366_4441</setSpec><setSpec>com_10366_4395</setSpec><setSpec>com_10366_3946</setSpec><setSpec>com_10366_3823</setSpec><setSpec>col_10366_4442</setSpec></header><metadata><mets xmlns="http://www.loc.gov/METS/" xmlns:doc="http://www.lyncode.com/xoai" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/METS/ http://www.loc.gov/standards/mets/mets.xsd" PROFILE="DSpace METS SIP Profile 1.0" TYPE="DSpace ITEM" ID="&#xa;&#x9;&#x9;&#x9;&#x9;DSpace_ITEM_10366-155706" OBJID="&#xa;&#x9;&#x9;&#x9;&#x9;hdl:10366/155706">
<metsHdr CREATEDATE="2026-09-14T07:56:59Z">
<agent TYPE="ORGANIZATION" ROLE="CUSTODIAN">
<name>Gestión del Repositorio Documental de la Universidad de Salamanca</name>
</agent>
</metsHdr>
<dmdSec ID="DMD_10366_155706">
<mdWrap MDTYPE="MODS">
<xmlData xmlns:mods="http://www.loc.gov/mods/v3" xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/mods/v3 http://www.loc.gov/standards/mods/v3/mods-3-1.xsd">
<mods:mods xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/mods/v3 http://www.loc.gov/standards/mods/v3/mods-3-1.xsd">
<mods:name>
<mods:role>
<mods:roleTerm type="text">author</mods:roleTerm>
</mods:role>
<mods:namePart>Moreno Arriba, Jesús</mods:namePart>
</mods:name>
<mods:extension>
<mods:dateAccessioned encoding="iso8601">2024-02-12T09:34:17Z</mods:dateAccessioned>
</mods:extension>
<mods:extension>
<mods:dateAvailable encoding="iso8601">2024-02-12T09:34:17Z</mods:dateAvailable>
</mods:extension>
<mods:originInfo>
<mods:dateIssued encoding="iso8601">2015</mods:dateIssued>
</mods:originInfo>
<mods:identifier type="citation">Moreno Arriba J. (2015). La(s) geopolítica(s) de los recursos naturales en la Sierra de Santa Marta (Veracruz, México): prácticas alternativas para la sustentabilidad y resistencias indígenas al modelo desarrollista. Geopolítica(s). Revista de estudios sobre espacio y poder, 6(1), 39-82. https://doi.org/10.5209/rev_GEOP.2015.v6.n1.47647</mods:identifier>
<mods:identifier type="issn">2172-3958</mods:identifier>
<mods:identifier type="uri">http://hdl.handle.net/10366/155706</mods:identifier>
<mods:identifier type="doi">10.5209/rev_GEOP.2015.v6.n1.47647</mods:identifier>
<mods:identifier type="essn">2172-7155</mods:identifier>
<mods:abstract>En este artículo se presenta desde un enfoque de(s)colonial el actual marco geopolítico de la gestión de los recursos naturales en las comunidades indígenas campesinas de nahuas y popolucas en la Sierra de Santa Marta en Veracruz (México). Este contexto se caracteriza por la emergencia de diversas experiencias integrales, sustentables e interculturales de manejo de recursos naturales. Estos incipientes proyectos, a partir de la implementación de una metodología de investigación cualitativa, de su correlación epistemológica con los modelos alternativos al desarrollo, surgido como una fuerza hegemónica en la posguerra mundial, y de su vinculación con otras formas económicas no capitalistas, se revelan como prácticas socioespaciales alternativas en las luchas y resistencias indígenas por mejorar la sustentabilidad integral (ecológica, económica y social) de los pueblos originarios de Mesoamérica, en oposición a décadas de marcados fracasos de los programas impuestos desde el modelo desarrollista, de tipo asistencialista y paternalista.</mods:abstract>
<mods:language>
<mods:languageTerm authority="rfc3066">spa</mods:languageTerm>
</mods:language>
<mods:accessCondition type="useAndReproduction">Atribución-NoComercial-CompartirIgual 4.0 Internacional</mods:accessCondition>
<mods:subject>
<mods:topic>Geografía</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Geopolítica</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Cartografía</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Ciencia Política</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Poder</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Historia</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Cuenca hidrográfica holística</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Gobernanza socioambiental local/regional</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Comités agroforestales intercomunitarios</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Cooptación</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Eurocentrismo</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Hegemonía</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Neocolonialismo</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Neoestractivismo</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>América</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Mesoamérica</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>México</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Veracruz</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Sierra de Santa Marta</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Rural</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Agro</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Emigración</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Áreas de montaña</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Pueblos indígenas</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Políticas públicas</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Paternalismo</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Asistencialismo</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Ganaderización</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Deforestación</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Maldesarrollo/Subdesarrollo sostenido</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Globalización</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Recursos naturales</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Conflictos socioambientales</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Postdesarrollo</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Alternativas al Desarrollo</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Migraciones</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Comunalismo agrosilvopastoril</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Etnodesarrollo</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Participación</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Género</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Empoderamiento</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Ecología política</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Agroecología</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Ostrom</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Gobierno de los comunes</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Interculturalidad</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Diálogo/Ecología de saberes</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Sustentabilidad integral</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Desarrollo sostenible</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Desarrollo humano</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Historia Ambiental</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Educación Intercultural</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:subject>
<mods:topic>Colaboración social intercultural</mods:topic>
</mods:subject>
<mods:titleInfo>
<mods:title>La(s) geopolítica(s) de los recursos naturales en la Sierra de Santa Marta (Veracruz, México): prácticas alternativas para la sustentabilidad y resistencias indígenas al modelo desarrollista</mods:title>
</mods:titleInfo>
<mods:genre>info:eu-repo/semantics/article</mods:genre>
</mods:mods>
</xmlData>
</mdWrap>
</dmdSec>
<amdSec ID="TMD_10366_155706">
<rightsMD ID="RIG_10366_155706">
<mdWrap OTHERMDTYPE="DSpaceDepositLicense" MDTYPE="OTHER" MIMETYPE="text/plain">
<binData>TElDRU5DSUEgREUgRElTVFJJQlVDScOTTiBOTyBFWENMVVNJVkEKClBhcmEgcXVlIGVsIFJlcG9zaXRvcmlvIGRlIGxhIFVuaXZlcnNpZGFkIGRlIFNhbGFtYW5jYSBwdWVkYSByZXByb2R1Y2lyIHkgY29tdW5pY2FyIHDDumJsaWNhbWVudGUgc3UgZG9jdW1lbnRvIGVzIG5lY2VzYXJpbyBsYSBhY2VwdGFjacOzbiBkZSB1bmEgc2VyaWUgZGUgdMOpcm1pbm9zLiBMYXMgY29uZGljaW9uZXMgZGUgbGEgbGljZW5jaWEgZGUgZGlzdHJpYnVjacOzbiBubyBleGNsdXNpdmEgcXVlIGxvcyBhdXRvcmVzIGRlYmVuIGFjZXB0YXIgYWwgaGFjZXIgYXV0b2FyY2hpdm8gZW4gR1JFRE9TIHNvbiBsYXMgc2lndWllbnRlczoKCjEuIEFjZXB0YW5kbyBlc3RhIGxpY2VuY2lhLCB1c3RlZCAoZWwgYXV0b3IvZXMgbyBlbCBwcm9waWV0YXJpby9zIGRlIGxvcyBkZXJlY2hvcyBkZSBhdXRvcikgZ2FyYW50aXphIGEgbGEgVW5pdmVyc2lkYWQgZGUgU2FsYW1hbmNhIGVsIGRlcmVjaG8gbm8gZXhjbHVzaXZvIGRlIGFyY2hpdmFyLCByZXByb2R1Y2lyLCBjb252ZXJ0aXIgKGNvbW8gc2UgZGVmaW5lIG3DoXMgYWJham8pLCBjb211bmljYXIgeS9vIGRpc3RyaWJ1aXIgc3UgZG9jdW1lbnRvIG11bmRpYWxtZW50ZSBlbiBmb3JtYXRvIGVsZWN0csOzbmljby4gCgoyLiBFbCBhdXRvciBhY2VwdGEgcXVlIGxhIFVuaXZlcnNpZGFkIGRlIFNhbGFtYW5jYSBwdWVkYSBjb25zZXJ2YXIgbcOhcyBkZSB1bmEgY29waWEgZGUgZXN0ZSBkb2N1bWVudG8geSwgc2luIGFsdGVyYXIgc3UgY29udGVuaWRvLCBjb252ZXJ0aXJsbyBhIGN1YWxxdWllciBmb3JtYXRvIGRlIGZpY2hlcm8sIG1lZGlvIG8gc29wb3J0ZSwgcGFyYSBwcm9ww7NzaXRvcyBkZSBzZWd1cmlkYWQsIHByZXNlcnZhY2nDs24geSBhY2Nlc28uCgozLiBFbCBkZXBvc2l0YXJpbyBkZWNsYXJhIHF1ZSBlbCBkb2N1bWVudG8gZXMgdW4gdHJhYmFqbyBvcmlnaW5hbCBzdXlvIHkvbyBxdWUgdGllbmUgZWwgZGVyZWNobyBwYXJhIG90b3JnYXIgbG9zIGRlcmVjaG9zIGNvbnRlbmlkb3MgZW4gZXN0YSBsaWNlbmNpYS4gVGFtYmnDqW4gZGVjbGFyYSBxdWUgc3UgZG9jdW1lbnRvIG5vIGluZnJpbmdlLCBlbiB0YW50byBlbiBjdWFudG8gbGUgc2VhIHBvc2libGUgc2FiZXIsIGxvcyBkZXJlY2hvcyBkZSBhdXRvciBkZSBuaW5ndW5hIG90cmEgcGVyc29uYSBvIGVudGlkYWQuCgo0LiBTaSBlbCBkb2N1bWVudG8gY29udGllbmUgbWF0ZXJpYWxlcyBkZSBsb3MgY3VhbGVzIG5vIHRpZW5lIGxvcyBkZXJlY2hvcyBkZSBhdXRvciwgZGVjbGFyYSBxdWUgaGEgb2J0ZW5pZG8gZWwgcGVybWlzbyBzaW4gcmVzdHJpY2Npw7NuIGRlbCBwcm9waWV0YXJpbyBkZSBsb3MgZGVyZWNob3MgZGUgYXV0b3IgcGFyYSBvdG9yZ2FyIGEgbGEgVW5pdmVyc2lkYWQgZGUgU2FsYW1hbmNhIGxvcyBkZXJlY2hvcyByZXF1ZXJpZG9zIHBvciBlc3RhIGxpY2VuY2lhLCB5IHF1ZSBlc2UgbWF0ZXJpYWwgY3V5b3MgZGVyZWNob3Mgc29uIGRlIHRlcmNlcm9zIGVzdMOhIGNsYXJhbWVudGUgaWRlbnRpZmljYWRvIHkgcmVjb25vY2lkbyBlbiBlbCB0ZXh0byBvIGNvbnRlbmlkbyBkZWwgZG9jdW1lbnRvIGVudHJlZ2Fkby4KCjUuIFNpIGVsIGRvY3VtZW50byBzZSBiYXNhIGVuIHVuYSBvYnJhIHF1ZSBoYSBzaWRvIHBhdHJvY2luYWRhIG8gYXBveWFkYSBwb3IgdW5hIGFnZW5jaWEgdSBvcmdhbml6YWNpw7NuIGRpZmVyZW50ZSBkZSBsYSBVbml2ZXJzaWRhZCBkZSBTYWxhbWFuY2EsIHNlIHByZXN1cG9uZSBxdWUgc2UgaGEgY3VtcGxpZG8gY29uIGN1YWxxdWllciBkZXJlY2hvIGRlIHJldmlzacOzbiB1IG90cmFzIG9ibGlnYWNpb25lcyByZXF1ZXJpZGFzIHBvciBlc3RlIGNvbnRyYXRvIG8gYWN1ZXJkby4KCjYuIExhIFVuaXZlcnNpZGFkIGRlIFNhbGFtYW5jYSBpZGVudGlmaWNhcsOhIGNsYXJhbWVudGUgc3UvcyBub21icmUvcyBjb21vIGVsL2xvcyBhdXRvci9lcyBvIHByb3BpZXRhcmlvL3MgZGUgbG9zIGRlcmVjaG9zIGRlbCBkb2N1bWVudG8sIHkgbm8gaGFyw6EgbmluZ3VuYSBhbHRlcmFjacOzbiBkZSBzdSBkb2N1bWVudG8gZGlmZXJlbnRlIGEgbGFzIHBlcm1pdGlkYXMgZW4gZXN0YSBsaWNlbmNpYS4KClNpIGVzdGFzIGNvbmRpY2lvbmVzIG5vIHNvbiBhY2VwdGFkYXMgcG9yIGVsIGF1dG9yLCBubyBlcyBwb3NpYmxlIGRlcG9zaXRhciBuaW5nw7puIGRvY3VtZW50by4KClNpIHVuIGF1dG9yIGVzdMOhIGludGVyZXNhZG8gZW4gbW9kaWZpY2FyIHVuIHRyYWJham8gcXVlIGhheWEgc2lkbyBkZXBvc2l0YWRvIGVuIEdSRURPUywgZGViZSBwb25lcnNlIGVuIGNvbnRhY3RvIGNvbiBsb3MgYWRtaW5pc3RyYWRvcmVzIGRlIEdSRURPUyAocmVwb3NpdG9yaW9AdXNhbC5lcykuCg==</binData>
</mdWrap>
</rightsMD>
</amdSec>
<amdSec ID="FO_10366_155706_1">
<techMD ID="TECH_O_10366_155706_1">
<mdWrap MDTYPE="PREMIS">
<xmlData xmlns:premis="http://www.loc.gov/standards/premis" xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/standards/premis http://www.loc.gov/standards/premis/PREMIS-v1-0.xsd">
<premis:premis>
<premis:object>
<premis:objectIdentifier>
<premis:objectIdentifierType>URL</premis:objectIdentifierType>
<premis:objectIdentifierValue>https://gredos.usal.es/bitstream/10366/155706/1/document_Jes%c3%bas%20Moreno%20Arriba.pdf</premis:objectIdentifierValue>
</premis:objectIdentifier>
<premis:objectCategory>File</premis:objectCategory>
<premis:objectCharacteristics>
<premis:fixity>
<premis:messageDigestAlgorithm>MD5</premis:messageDigestAlgorithm>
<premis:messageDigest>666ffc9d61b06e141641422ebcd9c8d3</premis:messageDigest>
</premis:fixity>
<premis:size>415477</premis:size>
<premis:format>
<premis:formatDesignation>
<premis:formatName>application/pdf</premis:formatName>
</premis:formatDesignation>
</premis:format>
</premis:objectCharacteristics>
<premis:originalName>document_Jesús Moreno Arriba.pdf</premis:originalName>
</premis:object>
</premis:premis>
</xmlData>
</mdWrap>
</techMD>
</amdSec>
<amdSec ID="FT_10366_155706_4">
<techMD ID="TECH_T_10366_155706_4">
<mdWrap MDTYPE="PREMIS">
<xmlData xmlns:premis="http://www.loc.gov/standards/premis" xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/standards/premis http://www.loc.gov/standards/premis/PREMIS-v1-0.xsd">
<premis:premis>
<premis:object>
<premis:objectIdentifier>
<premis:objectIdentifierType>URL</premis:objectIdentifierType>
<premis:objectIdentifierValue>https://gredos.usal.es/bitstream/10366/155706/4/document_Jes%c3%bas%20Moreno%20Arriba.pdf.txt</premis:objectIdentifierValue>
</premis:objectIdentifier>
<premis:objectCategory>File</premis:objectCategory>
<premis:objectCharacteristics>
<premis:fixity>
<premis:messageDigestAlgorithm>MD5</premis:messageDigestAlgorithm>
<premis:messageDigest>ebc21737176361555183a0bf5d8fd95d</premis:messageDigest>
</premis:fixity>
<premis:size>135489</premis:size>
<premis:format>
<premis:formatDesignation>
<premis:formatName>text/plain</premis:formatName>
</premis:formatDesignation>
</premis:format>
</premis:objectCharacteristics>
<premis:originalName>document_Jesús Moreno Arriba.pdf.txt</premis:originalName>
</premis:object>
</premis:premis>
</xmlData>
</mdWrap>
</techMD>
</amdSec>
<fileSec>
<fileGrp USE="ORIGINAL">
<file ID="BITSTREAM_ORIGINAL_10366_155706_1" MIMETYPE="application/pdf" SEQ="1" SIZE="415477" CHECKSUM="666ffc9d61b06e141641422ebcd9c8d3" CHECKSUMTYPE="MD5" ADMID="FO_10366_155706_1" GROUPID="GROUP_BITSTREAM_10366_155706_1">
<FLocat xlink:type="simple" LOCTYPE="URL" xlink:href="https://gredos.usal.es/bitstream/10366/155706/1/document_Jes%c3%bas%20Moreno%20Arriba.pdf"/>
</file>
</fileGrp>
<fileGrp USE="TEXT">
<file ID="BITSTREAM_TEXT_10366_155706_4" MIMETYPE="text/plain" SEQ="4" SIZE="135489" CHECKSUM="ebc21737176361555183a0bf5d8fd95d" CHECKSUMTYPE="MD5" ADMID="FT_10366_155706_4" GROUPID="GROUP_BITSTREAM_10366_155706_4">
<FLocat xlink:type="simple" LOCTYPE="URL" xlink:href="https://gredos.usal.es/bitstream/10366/155706/4/document_Jes%c3%bas%20Moreno%20Arriba.pdf.txt"/>
</file>
</fileGrp>
</fileSec>
<structMap TYPE="LOGICAL" LABEL="DSpace Object">
<div TYPE="DSpace Object Contents" ADMID="DMD_10366_155706">
<div TYPE="DSpace BITSTREAM">
<fptr FILEID="BITSTREAM_ORIGINAL_10366_155706_1"/>
</div>
</div>
</structMap>
</mets></metadata></record></GetRecord></OAI-PMH>